Contact

 

Artikel in Reformatorisch Dagblad n.a.v. deze tentoonstelling

Openingsspeech
Ad van Houwelingen

Pulchri Borrel & Praat

Plato’s grot

Dit zesluikje is geïnspireerd door het verhaal van Plato over een grot. In die grot zitten mensen vastgeketend en kunnen elkaar, zichzelf en de buitenwereld niet zien. Wel de schaduwen afkomstig van de buitenwereld.

Het eerste werkje verbeeldt de buitenwereld, waar een man en een vrouw (de mensheid) als silhouetten zichtbaar zijn vanuit de toeschouwer die in de grot gezeten is.

Het (tweede) werkje daar rechts van laat twee geketende mensen zien in de donkere grot, afgescheiden van de buitenwereld en het zonlicht.
Op de twee werkjes daar weer rechts van zien we de schaduwen (projecties) van de twee mensen die zich buiten de grot bevinden.

Onder het tweede werkje hangt een schaduw of spiegelbeeld van de geketende twee mensen in de grot, gemaakt van as. De zon is gespiegeld in een verwelkt bloemblad, verwijzingen naar het sterven en de vergankelijkheid van de mens.

Het bovenste abstracte werkje verbeeldt datgene wat boven ons menselijk bestaan staat, het kan niet figuratief in beeld worden gebracht. Het is als een weg omhoog, een driehoek in bladgoud of een weg die tot in het oneindige gaat.

De opstelling is een liggend kruis, ook een plattegrond van een kathedraal, en dit verwijst naar het Christelijk geloof, en ook naar de kerk(geschiedenis), waar naar mijn idee de meest inspirerende uitspraken gevonden worden als het gaat om zingeving en spiritualiteit.

Naar zeggen had Plato niet veel op met (schilder)kunst…….
 

Plato (echte naam Aristokles) was een Grieks filosoof en een literair kunstenaar. Zijn beroemdste leerling was Aristoteles.
(Wikipedia)

			Grotere afbeelding

De Grot van Plato
Onze natuurlijke toestand wat ontwikkeling betreft zou je met de volgende situatie kunnen vergelijken. Stel je een aantal mensen voor in een onderaardse grotachtige woning, met een naar het daglicht toegekeerde ingang langs de volle breedte van de grot. Ze zijn daar van jongsaf aan opgesloten, aan handen en voeten en aan hun nek geboeid, zodat ze daar moeten blijven en alleen recht voor zich uit kunnen kijken, want vanwege die boeien zijn ze niet in staat zich om te draaien.
(Meer op de website van Wereld Volksverhalen over De Grot van Plato)

Traditioneel geschilderde iconen

Twee en een half jaar geleden ben ik in de leer gegaan bij een icoonschilder in mijn eigen dorp. Door gesprekken met een vriend kreeg ik interesse in iets wat mij nog nooit had kunnen boeien: iconen. Het leek mij ook wel aardig om het schilderen met eitemperaverf goed te oefenen, een techniek die in mijn academietijd in Den Haag (eind jaren tachtig) niet is behandeld, en waar ik pas later interesse in kreeg.
Niet alleen de techniek, maar ook de icoon en alles wat daarmee samenhangt begon mij mateloos te boeien: Het was alsof zich een nieuwe wereld aan mij openbaarde. Zo kent bijvoorbeeld een icoon bewust andere perspectiefwetten, meestal ligt het verdwijnpunt niet aan een oneindige horizon, maar in jezelf, zodat je als het ware de icoon wordt ingezogen. Er komt veel denken, theologie en filosofie bij kijken, en het is in de kunstgeschiedenis een schakel in de ketting van de kunst naar nu, al is het nooit als kunst bedoeld.
Het is ook interessant en radicaal wat betreft het statement van de kunstenaar van nu, die vanuit een groot ego en een absolute vrijheid te werk gaat. Plat gezegd maakt de icoonschilder naar een bestaand voorbeeld zijn eigen kleurplaat en kleurt die vervolgens zelf in, gebonden aan bepaalde regels. En je mag een mooi werkstuk niet signeren!
Maar wat je doet en maakt wordt onderdeel van die wonderlijke wereld vol betekenis, en dat is een bijzondere ervaring.

Het is trouwens nog maar de vraag of een orthodox als monnik levend icoonschilder dit ooit iconen zou kunnen noemen?

De iconen stellen voor: De tronende Christus, de profeet Daniël en Johannes de theoloog.

Iconen
Grotere afbeeldingen

Een icoon is een draagbaar, beschilderd paneel met een afbeelding van Christus, Maria, een of meerdere heiligen of met een voorstelling uit de heilsgeschiedenis. Het woord 'icoon' stamt van het Griekse woord 'eikoon', wat 'afbeelding' betekent. (Wikipedia)

Daniel Tavenier over iconen
 

Het leesbrilletje

Een bijzondere ervaring was het schilderen van Carolien van heel dichtbij. Ik heb haar zo gezegd zeer dicht op de huid gezeten, en een close-up van haar gefotografeerd en geschilderd. Het resultaat is daardoor vrij abstract geworden.
Ik heb daarbij het volgende geleerd: Je hebt enige afstand nodig om iemand goed te kunnen zien.
 

Het leesbrilletje
Grotere afbeelding
  

Lightwalk

Deze serie van zes vierkante schilderijen zijn geïnspireerd op een paar eenvoudige foto’s van mijn eigen voeten die staan in banen licht en schaduw. Licht en donker, ergens voor staan of in staan, deze woorden hebben meerdere betekenissen in ons denken en taalgebruik. Zo krijgen deze afbeeldingen een gelaagdheid en stellen op een meditatieve wijze vragen zoals: wat is licht en duisternis, waar sta ik?

Voor mijzelf zijn deze schilderijen een doorbraak geweest in mijn werk, een belangrijke stap voorwaarts!

Lightwalk
Meer gedetailleerde informatie
over deze serie schilderijen
 

Licht en water

Er staat een kom met water. Het licht weerkaatst in het water.

Waar denk je aan bij licht en water?
Water, dorst hebben, licht, duisternis, het zijn woorden die meerdere betekenissen kunnen hebben of naar iets verwijzen. Een afbeelding krijgt daarmee een geladenheid of een dubbele bodem.

Licht en water
Grotere afbeelding
 

Idool op T-shirt

Gaat het hier om een beeld, een icoon of een idool? Het is interessant om met deze woorden te spelen of om er over na te denken.
Op deze polymeerets, afgedrukt op een oude verflap wat ooit een T-shirt was, staat een afbeelding van een sterk verweerd Christusbeeld. Dit beeld staat bij een klein kerkje bij Wijk aan Zee, en trotseert daar wind, zout, zand en water.
Het verweerde Christusbeeld symboliseert voor mij de kerk en het Christelijk geloof in onze dagen in Nederland. Het staat nog overeind maar vraag niet hoe! Toch staat het nog altijd overeind, en heeft in zijn verweerde afgekalfde toestand zelfs een nieuw soort van schoonheid gekregen, die in dit kunstwerk een bron van inspiratie is geworden.

Idool op T-shirt
Grotere afbeelding
 

st man

Dit vierluik heeft wel eens gehangen met de titel “Een nieuwe lente…”, maar “st man” vind ik nu sterker.
Links onder zie je een brokstukstuk van een grafsteen met de vijf letters st man. In deze vijf letters kan ik nu een tal van interessante interpretaties en ideeën kwijt. Daar kan de kijker zelf mee aan de slag. Sowieso wil ik iedereen die naar mijn werk kijkt de ruimte geven voor eigen interpretaties. Daarboven hangen twee beelden met narcissen, eerst zwart wit en dan voorzichtig in kleur.

De levenscyclus: leven en sterven, het is voelbaar in de vier seizoenen, die zichzelf keer op keer herhalen. De lente heeft iets van opstanding uit de doden, de narcissen in onze tuin gaven mij dit jaar dat gevoel.
Het grote schilderij is de narcis die als het ware boven zichzelf uitstijgt, het formaat, de kleur en het contrast, dat alles is veel heviger. Hier komt voor mij de idee van Plato weer terug. En het verlangen in mijzelf naar eens een lente die alles overstijgt en vervult. Een melancholiek en meditatief beeld van verlangen naar een uiteindelijke en volkomen bevrediging en vervulling……..
 

Johannes de theoloog anno 2005

In de Volkskrant kwam ik een foto tegen van Jeroen Brouwers, genomen met een sterk en sfeervol tegenlicht. Deze kortstondige “dagfoto” uit een dagblad van een hedendaagse schrijver in de Nederlandse (en Belgische) taal wilde ik gebruiken als metafoor voor iets wat tijdloos en goddelijk is, om dat eeuwig als het ware naar hier en nu te transformeren. Zodat het dichterbij komt. Als het ware een hedendaagse moderne icoon van Johannes de theoloog anno 2005 / 2006.

Johannes de Theoloog anno 2005
Grotere Afbeelding
 

Platonische schaduw (van Carolien)

Een schilderij van een schaduw is een beeld van een beeld. Wat blijft er dan nog over? Zeker al het om iemand gaat die heel veel voor je betekent of waar je veel van houdt.
Deze schaduw op een deur in de huiskamer van Carolien krijgt iets van een icoon. Dat kon ik niet laten.
Plato, Carolien en een engel of Maria geven elkaar de hand in mijn temperaschilderij.

Dit schilderij is dan ook een kleine ode aan mijn lief. Zij leest trouwens Plato niet.

Platonische schaduw
Grotere Afbeelding